139 ؛ ابن سينا ، 242 ؛ ميمون ، 148 . ( 2 ) . لوقيون - يونانى ، ديوسكوريد ، I ، 107 . ( 3 ) . مرارت‌فيلا ، قس . بر بهلول ، 11 1162 و Low , Pf . ، 256 . ( 4 ) . پيل زهره ، II , Vullers ، 702 : فيل زهره ، نك . شمارهء 803 . ( 5 ) . هدل ، قس . محيط اعظم ، IV ، 201 ؛ لسان العرب ، XI ، 148 : حدل . ( 6 ) . قولوط . ( 7 ) . الوطه . ( 8 ) . نسخه‌هاى الف و ب : و فى كتاب الصيدنة من كتاب چرك ، نسخهء پ : . . . من كتب چرك الهندى : قد يغش حضض بان . ( 9 ) . خشب الزرشك ، نسخهء فارسى : زرشك خشك ، نك . شمارهء 490 . ( 10 ) . تكرار در نسخه اصلى . ( 11 ) . دبس ، نسخهء فارسى : دوشاب . دبس - شيره غليظ خرما يا انگور است . ( 12 ) . نك . شمارهء 1011 . * ( 13 ) . اين جمله در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و از ابو حنيفه ، 286 گرفته شده است . ( 14 ) . حظظ . ( 15 ) . قس . لسان العرب ، VII ، 136 . ( 16 ) . در پايان : ليس بالحضض - « حضض نيست » . ظاهرا بيرونى مىخواهد بگويد اگر « فيلزهرج » به عنوان جانشين « حضض » به كار مىرود ، پس آن حضض نيست ، و سخن جالينوس در اين‌باره در بالا آورده شده است . 344 . حلتيت 1 آن به سريانى حلتيتا 2 ، نيز دعثاقرنيثا 3 ، به سندى هينگ 4 ، به فارسى انگژد 5 [ ناميده مىشود ] . اين صمغ گياه انجدان 6 است . حمزه مىگويد : [ حلتيت ] انگژد و انگدان‌ژد 7 است زيرا آن صمغ انجدان است . ابن خالويه مىگويد : اين حلتيت است و نبايد گفت حلتيث 8 آن‌گونه كه مردم عادى تلفظ مىكنند . ديسقوريدس مىگويد 9 : ريشه و ساقهء انجدان را برش مىدهند و آنچه خارج مىشود ، جمع مىكنند . بهترين [ صمغ ] شفاف است ، از نظر بو به مرّ مىماند ، سفيدفام است و به سرعت حل مىشود . اما آنچه سبزفام است ، پسنديده نيست .